ชิ้นส่วนประจำวัน · ตอนที่ 3

อาการแคทตันหรือเครื่องฟอกไอเสียเสีย และรหัส P0420

ไฟเช็คเอนจิ้นติด มีกลิ่นไข่เน่า หรือกำลังเครื่องตกหรือเปล่า สาเหตุอาจอยู่ที่เครื่องฟอกไอเสีย หรือที่ช่างเรียกว่าแคท (แคตาไลติก) วิดีโอความยาวหนึ่งนาทีครึ่งนี้จะพาไปดูว่ามันอยู่ตรงไหน ทำงานอย่างไร และทำไมถึงเสื่อมในที่สุด

เครื่องฟอกไอเสียทำหน้าที่อะไร?

เครื่องฟอกไอเสียติดตั้งอยู่บนแนวท่อไอเสีย ระหว่างเครื่องยนต์กับหม้อพักไอเสีย โดยมีเซ็นเซอร์ออกซิเจนประกบหน้าหลังสองตัว ข้างในเป็นรังผึ้งเซรามิกที่มีช่องเล็กๆหลายพันช่อง ผนังช่องเคลือบด้วยโลหะมีค่า เมื่อก๊าซพิษที่ออกมาจากเครื่องยนต์ (คาร์บอนมอนอกไซด์ ไฮโดรคาร์บอนที่เผาไหม้ไม่หมด และไนโตรเจนออกไซด์) สัมผัสกับโลหะนี้ ก็จะเปลี่ยนเป็นก๊าซที่อันตรายน้อยลงมาก เซ็นเซอร์ออกซิเจนตัวหลังจะคอยตรวจตลอดเวลาว่าเครื่องฟอกไอเสียยังทำงานได้ดี

อาการเครื่องฟอกไอเสียเสียหรือแคทตัน

เครื่องฟอกไอเสียจะเสื่อมไปตามเวลา หลายครั้งจะไม่รู้สึกอะไรเลย ถ้ามีอาการ ส่วนใหญ่จะเป็น

  • กลิ่นไข่เน่า ที่ท่อไอเสีย
  • เสียงก๊องแก๊งเหมือนเหล็กกระทบกัน ใต้ท้องรถ ซึ่งมักแปลว่าข้างในแตกแล้ว
  • กำลังเครื่องตก เมื่อแคทตันหรือสกปรกมาก

ไฟเช็คเอนจิ้นไม่ได้ติดขึ้นทันทีเสมอไป การอ่านรหัสข้อผิดพลาดของรถจึงยังเป็นวิธีที่แน่นอนที่สุดในการหาสาเหตุ

จะรู้ได้อย่างไรว่าเครื่องฟอกไอเสียเสียจริง?

เมื่อเครื่องฟอกไอเสียไม่ฟอกไอเสียแล้ว เซ็นเซอร์ตัวหลังจะเริ่มส่งค่าเหมือนเซ็นเซอร์ตัวหน้า กล่อง ECU สังเกตเห็นและบันทึกรหัสข้อผิดพลาด คือ P0420 หรือ P0430 สำหรับเครื่องฟอกไอเสียตัวที่สองของเครื่องยนต์ที่มีสองแถวสูบ

รหัสความหมาย
P0420ประสิทธิภาพระบบตัวเร่งปฏิกิริยา: ต่ำกว่าเกณฑ์ (แบงก์ 1)
P0430ประสิทธิภาพระบบตัวเร่งปฏิกิริยา: ต่ำกว่าเกณฑ์ (แบงก์ 2)

แต่ต้องระวัง เซ็นเซอร์ออกซิเจนที่เสื่อม หรือท่อไอเสียรั่ว ก็ทำให้ขึ้นรหัสเดียวกันได้ทุกประการ รหัส P0420 จึงไม่ได้แปลว่าเครื่องฟอกไอเสียพังเสมอไป การเทียบค่าเซ็นเซอร์ออกซิเจนทั้งสองตัวแบบเรียลไทม์มักช่วยตัดสินได้

ควรตรวจอะไรก่อนเปลี่ยนเครื่องฟอกไอเสีย?

  1. แก้อาการจุดระเบิดไม่ติด (มิสไฟร์) ก่อน เพราะมิสไฟร์ทำลายได้แม้แต่เครื่องฟอกไอเสียตัวใหม่
  2. ตรวจเซ็นเซอร์ออกซิเจนตัวหลัง
  3. หาจุดรั่วของท่อไอเสีย
  4. ห้ามถอดเครื่องฟอกไอเสียทิ้งเด็ดขาด เพราะผิดกฎหมาย และรถจะไม่ผ่านการตรวจสภาพ

แคทตัน ล้างได้ไหม?

การขับทางไกลบนทางด่วน โดยให้เครื่องร้อนเต็มที่ บางครั้งก็ช่วยแก้คราบสกปรกเล็กน้อยได้ ส่วนน้ำยาเติมที่ขายในชื่อ “ล้างแคท” แทบไม่ได้ผลระยะยาว ถ้าเครื่องฟอกไอเสียเสื่อมจริง ไม่มีผลิตภัณฑ์ไหนทำให้กลับมาใหม่ได้ และถ้าสาเหตุอยู่ที่อื่น (เซ็นเซอร์ รอยรั่ว) น้ำยาก็แก้ไม่ได้

เครื่องฟอกไอเสียเสียกับการตรวจสภาพรถ

ในหลายประเทศ ไฟเช็คเอนจิ้นที่ติดอยู่ทำให้รถไม่ผ่านการตรวจสภาพ การลบรหัสก่อนไปตรวจไม่ได้ช่วยอะไร เพราะการทดสอบไอเสียของรถจะกลับไปเป็น “ยังไม่พร้อม” และไฟจะติดขึ้นอีกถ้ายังมีปัญหาอยู่

อ่านข้อความทั้งหมดในวิดีโอ

ไฟเช็คเอนจิ้นติด แต่รถยังวิ่งได้ปกติใช่ไหม สาเหตุอาจเป็นหนึ่งในอาการเสียที่พบบ่อยที่สุดของรถยนต์ ลองดูชิ้นส่วนนี้

นี่คือเครื่องฟอกไอเสีย หรือที่ช่างเรียกว่าแคท ติดตั้งอยู่บนแนวท่อไอเสีย ระหว่างเครื่องยนต์กับหม้อพักไอเสีย โดยมีเซ็นเซอร์ออกซิเจนประกบหน้าหลังสองตัว ข้างในเป็นรังผึ้งเซรามิก ที่มีช่องเล็กๆหลายพันช่อง

ผนังช่องเหล่านี้เคลือบด้วยโลหะมีค่า เมื่อก๊าซพิษสัมผัสกับโลหะนี้ ก็จะเปลี่ยนเป็นก๊าซที่อันตรายน้อยลงมาก และเซ็นเซอร์ตัวหลังจะคอยตรวจว่าเครื่องฟอกไอเสียยังทำงานได้ดี

เมื่อใช้ไปนานๆ เครื่องฟอกไอเสียจะเสื่อม เซ็นเซอร์ตัวหลังเริ่มส่งค่าเหมือนเซ็นเซอร์ตัวหน้า กล่อง ECU จึงรู้ว่าเครื่องฟอกไอเสียไม่ฟอกไอเสียแล้ว หลายครั้งจะไม่รู้สึกอะไรเลย แต่บางครั้ง จะมีกลิ่นไข่เน่า มีเสียงก๊องแก๊งเหมือนเหล็กกระทบกัน หรือถ้าเครื่องฟอกไอเสียตัน กำลังเครื่องจะตก

รหัสที่ขึ้น คือ P0420 เครื่องยนต์ขนาดใหญ่ที่มีสองแถวสูบ จะมีเครื่องฟอกไอเสียตัวที่สอง สำหรับตัวนั้น คือ P0430 แต่ต้องระวัง เซ็นเซอร์ออกซิเจนที่เสื่อม หรือท่อไอเสียรั่ว ก็ทำให้ขึ้นรหัสเดียวกันได้

ก่อนเปลี่ยนเครื่องฟอกไอเสีย ให้แก้อาการจุดระเบิดไม่ติด หรือมิสไฟร์ก่อน เพราะมิสไฟร์ทำลายได้แม้แต่เครื่องฟอกไอเสียตัวใหม่ จากนั้นตรวจเซ็นเซอร์ตัวหลัง แล้วหาดูว่ามีจุดรั่วหรือไม่ สุดท้าย ห้ามถอดเครื่องฟอกไอเสียทิ้งเด็ดขาด เพราะผิดกฎหมาย และรถจะไม่ผ่านการตรวจสภาพ