Motor arıza lambası mı yanıyor, egzozdan çürük yumurta kokusu mu geliyor, aracın gücü mü düştü? Sebep katalizör olabilir. Bu bir buçuk dakikalık video, katalizörün nerede olduğunu, nasıl çalıştığını ve neden zamanla yıprandığını gösteriyor.
Katalizör ne işe yarar?
Katalizör, egzoz hattında motor ile susturucu arasında takılıdır; önünde ve arkasında birer oksijen sensörü bulunur. İçinde, değerli metallerle kaplı binlerce küçük kanalla delinmiş seramik bir petek vardır. Motordan çıkan zehirli gazlar (karbon monoksit, yanmamış hidrokarbonlar, azot oksitler) bu metallere temas edince çok daha az zararlı gazlara dönüşür. Arka oksijen sensörü de katalizörün işini iyi yapıp yapmadığını sürekli kontrol eder.
Katalizör arızası ve tıkanması belirtileri
Katalizör zamanla yıpranır. Çoğu zaman hiçbir şey hissedilmez. Belirti olduğunda bunlar daha çok şunlardır:
- egzozda çürük yumurta kokusu;
- aracın altından teneke sesi, çoğu zaman içinin kırıldığının işareti;
- katalizör tıkalı ya da çok kirliyse güç kaybı.
Motor arıza lambası hemen yanmayabilir: aracın arıza kodlarını okumak, durumu anlamanın en sağlam yolu olmaya devam eder.
Katalizör arızası nasıl anlaşılır?
Katalizör artık temizlemediğinde arka sensör ön sensörü kopyalamaya başlar. Motor beyni bunu fark eder ve bir arıza kodu kaydeder: P0420, ya da iki silindir sırası olan motorlarda ikinci katalizör için P0430.
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| P0420 | Katalizör sistemi verimi eşiğin altında (bank 1) |
| P0430 | Katalizör sistemi verimi eşiğin altında (bank 2) |
Ama dikkat: yorgun bir oksijen sensörü ya da egzoz kaçağı da tam olarak aynı kodu verebilir. Yani P0420 her zaman katalizörün bittiği anlamına gelmez: iki oksijen sensörünün değerlerini gerçek zamanlı karşılaştırmak çoğu zaman meseleyi netleştirir.
Katalizörü değiştirmeden önce neye bakılır?
- Önce ateşleme teklemelerini giderin: teklemeler yeni bir katalizörü bile bozar.
- Arka oksijen sensörünü kontrol edin.
- Egzoz kaçağı arayın.
- Katalizörü asla iptal ettirmeyin: bu yasaktır ve araç muayeneden kalabilir.
Tıkanmış katalizör temizlenir mi?
Motor iyice ısınmışken otoyolda yapılan uzun bir yolculuk, hafif bir kirlenmeyi bazen giderebilir. “Katalizör temizleyici” katkılar nadiren kalıcı sonuç verir: katalizör gerçekten yıpranmışsa hiçbir ürün onu yenilemez; sebep başka yerdeyse (sensör, kaçak) katkı onu düzeltmez.
Katalizör arızası ve muayene
Birçok ülkede motor arıza lambası yanan bir araç teknik muayeneden geçemez. Muayeneden hemen önce kodu silmek hiçbir şeyi çözmez: aracın emisyon kontrolleri yeniden “hazır değil” durumuna döner ve arıza sürüyorsa lamba yeniden yanar.
Videonun tam metnini okuyun
Motor arıza lambası yanıyor ama aracınız normal mi gidiyor? Sebep, otomobillerde en sık görülen arızalardan biri olabilir. Şu parçaya bir bakın.
Bu, katalizör. Egzoz hattında, motor ile susturucu arasında takılıdır; önünde ve arkasında birer oksijen sensörü bulunur. İçinde, binlerce küçük kanalla delinmiş seramik bir petek vardır.
Bu kanallar değerli metallerle kaplıdır. Zehirli gazlar bu metallere temas edince çok daha az zararlı gazlara dönüşür. Arka oksijen sensörü de katalizörün işini iyi yapıp yapmadığını kontrol eder.
Zamanla katalizör yıpranır. Arka sensör, ön sensörü kopyalamaya başlar: motor beyni, katalizörün artık temizlemediğini anlar. Çoğu zaman hiçbir şey hissedilmez. Bazen çürük yumurta kokusu, teneke sesi ya da katalizör tıkanırsa güç kaybı olur.
Kod, P0420. İki silindir sırası olan büyük motorlarda ikinci bir katalizör vardır: onun kodu P0430. Ama dikkat: yorgun bir oksijen sensörü ya da egzoz kaçağı da aynı kodu verebilir.
Katalizörü değiştirmeden önce ilk iş ateşleme teklemelerini giderin: teklemeler yeni bir katalizörü bile bozar. Sonra arka oksijen sensörünü kontrol edin, ardından olası bir kaçağı arayın. Son olarak katalizörü asla iptal ettirmeyin: bu yasaktır, araç muayeneden geçemez.